Verder kijken dan je neus lang is

Disclaimer: dit bericht gaat NIET over Pinokkio, en ook niet over liegen.



Ethisch handelen, dat klinkt nogal belegen. Maar wat dacht je van duurzaam handelen? He gedver, daar gaan we weer. Bovendien, wat heeft een ethicus nu weer over duurzaamheid te vertellen? Nou, een heleboel!
Inmiddels is ‘duurzaamheid’ een clichéwoord, maar willen we het allemaal, net zoals we allemaal ethisch willen handelen. Máár... ethisch handelen, is automatisch ook duurzaam handelen. Komt dat even mooi uit! Hoe? Nou, zo dus.


Lange termijn denken

Als je ethisch wilt handelen, dan betekent dat dat je goed nadenkt over hoe je handelt.
En als je goed nadenkt over wat je doet, moet je niet alleen denken over wát je doet op dit moment, maar ook over de mogelijke gevolgen van je acties. Korte termijn gevolgen, maar zeker ook lange termijn gevolgen. Nu kun je natuurlijk niet alles van te voren weten, sommige gevolgen zijn onvoorzien. Maar heel veel nadelige dingen die in de verre toekomst plaats kunnen vinden, kun je wel voorkomen door nu beter te bedenken wat je doet en hoe je het doet.



... of toch liever korte termijn denken?

Als je nu bijvoorbeeld elke dag een pakje sigaretten rookt, heb je er misschien niet direct veel last van, maar de kans is wel vele malen groter dat je later longkanker of COPD krijgt. Als je alcohol drinkt hebt je een grotere kans om kanker te krijgen. Als je nu veel te veel of heel ongezond eet, heb je meer kans op obesitas, suikerziekte of op hart- en vaatziektes.
Toch grijpen we vaak naar die zak chips, het frietje, de borrel en de sigaret. Waarom? Omdat we zijn geprogrammeerd om onze korte termijn behoeftes te bevredigen.



Kahneman

Mensen hebben twee soorten van denken; de korte termijn en de lange termijn. Daniel Kahneman legt dit begrijpelijk en uitgebreid uit in zijn boek Thinking, Fast and Slow. Niet alleen ongezond leven is een voorbeeld van korte termijn denken, maar ook het accepteren van een slechte werksfeer in je team, of het accepteren dat medewerkers dingen doen die niet door de beugel kunnen om maar die ene grote opdracht binnen te halen.

Het is de kunst van het ethisch handelen, om je automatische, korte termijn gedrag onder controle te krijgen en je lange termijn gedrag voorrang te geven.


Perverse prikkels

Natuurlijk valt dit niet mee, zeker niet in een wereld met heel veel prikkels die juist ons korte termijn denken aanspreken. Denk aan de vele alcoholische dranken, snoep en vette snacks die overal te krijgen zijn. Maar denk ook aan de relatief milde (geld-)straffen die er staan op fraude en corruptie en het vaak ontbreken van straffen voor managers die hun medewerkers het leven zuur maken, of uitbuiten. Het punt is dat deze mensen niet verder kunnen of willen kijken dan hun neus lang is.
Uiteindelijk is het vaak de zucht naar geld en macht (de 'perverse prikkels', daarover een andere keer meer) die het wint van het lange termijn denken, en daarmee maken we onze eigen gezondheid en die van onze leefwereld, kapot. In het geval van de manager kan hij het leven van zijn collega’s flink zuur maken, en de frauderende medewerker heeft niet alleen last van zijn geweten maar zal als zijn bedrog uitkomt berooid achterblijven.

Dus ethisch handelen, is duurzaam handelen.


Dit blog is ook te zien als vlog op Youtube via deze link.



Over de auteur:
Marlie van der Heijden is bedrijfsethicus en oprichter van Involve Ethics. Ze geeft advies en trainingen op het gebied van integriteit en bedrijfsethiek aan (HR-)professionals, managers en bestuurders en is de bedenker van FunEthics. Haar grootste hobby, naast lezen en schrijven, is schilderen. Ze is moeder van een dochtertje. Haar motto is “Een dag niet geleerd, is een dag niet geleefd”. marlie@involve-ethics.nl

Automatisch op de hoogte blijven? Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Involve Ethics op de homepage.