Integriteit: hoe zit dat dan etymologisch?

Heb jij ook wel eens van die momenten dat je je ineens afvraagt waar een bepaald alledaags woord vandaan komt? Ja? Ik wel, zo vroeg ik me een tijd geleden af waarom een makelaar een makelaar heet (hij maakt toch eigenlijk niets?) en waarom een kraamverzorgster zo heet, ze heeft immers geen marktkraam bij zich? (als je nu ook benieuwd bent; voel je vrij om ze op te zoeken!)

Nu hoef ik voor mezelf de etymologie van integriteit niet op te zoeken, want die is me tijdens mijn studie al verteld. Maar in het kader van de Week van de Integriteit leek het me leuk om het voor jou op te zoeken! We worden de laatste jaren namelijk zó met het begrip om de oren geslagen dat denk ik zo’n beetje iedereen zich inmiddels wel eens heeft afgevraagd wat ‘integriteit’ nu eigenlijk inhoudt.

Onderstaande is wat de website etymologiebank.nl erover te zeggen heeft:
Etymologie tekstblok JPGjpgZoals heel erg veel begrippen uit ons dagelijkse taalgebruik, begint ook dit begrip in de klassieke oudheid. Integer, wat in het Latijn “gaaf” of “geheel” betekende, stamt af van een nog ouder woord: Intagros. Dit woord is een samenvoeging van twee oude Latijnse woorden, namelijk in- (niet-) en tangere (aanraken). Het woord dat wij nu nog gebruiken om aan te geven dat iets helemaal heel, ‘niet aangeraakt’ is - intact - is hiervan een direct afgeleide.
Verder vind je ook ‘nuchter’, ‘onbevangen’, ‘rechtschapen’ en ‘onkreukbaar’ in de lijst van betekenissen.

Wat al deze betekenissen ons vertellen is dat een integer persoon iemand is die het juiste doet. Hij is iemand waar je van op aan kunt. Die (on-)kreukbaarheid van een integer persoon leg ik graag uit aan de hand van het volgende verhaal.

De les van Donald Loose

In 2011, tijdens één van mijn allereerste colleges ‘Ethiek’ in Tilburg, leerde ik een les die me heel goed is bijgebleven. Dat kwam niet alleen door wat er gedoceerd werd, maar vooral ook door wie er doceerde: de vermaarde en befaamde (emeritus) hoogleraar en priester Donald Loose. Eén van, zo niet dé meest erudiete man die ik ooit heb ontmoet en die ik zeer hoog heb zitten. Hij zei, althans volgens mijn eigen aantekeningen, het volgende over integriteit:

"‘Het Goede’ voor de Grieken was “Ken uzelf”. Deze oude spreuk, die we kennen uit Delphi, gaat niet simpelweg over ‘weten wie je bent’. Het gaat over zorgen voor jezelf, maar ook óók over dat je de dingen die je zegt, overeind kunt houden als overtuiging. Wees een persoonlijkheid uit één stuk, geen verbrokkeldheden die continu gevormd worden door de omstandigheden. Als je jezelf kent, dan kun je het met jezelf eens zijn onder alle omstandigheden; je beoordeelt jezelf vandaag hetzelfde als gisteren. Je kent jezelf én je bent het met jezelf eens.

De Sofisten (presocratische Griekse filosofen) zagen de ziel als een verkreukelde oude zakdoek, zich telkens vormend naar de omstandigheid. Maar Aristoteles leerde dat we, in plaats van verkreukeld, beter slechts één vouw konden hebben. Die vouw die zorgt namelijk dat we in de spiegel kunnen kijken, en in die spiegel zien we onszelf. Een eenvoudig mens, is daarmee een goed mens in de ogen van Aristoteles."

Wat vind jij, ben je meer een verkreukelde zakdoek of een een-vouw-dig blad?
En is het één volgens jou beter dan het ander? Waarom (niet)?


Marlie van der Heijden is bedrijfsethicus en oprichter van Involve Ethics. Met haar scherpe analyses en onconventionele oplossingen is zij een meewerkend sparring partner op niveau. Involve Ethics helpt organisaties om ethisch leiderschap op een fundamentele manier in de organisatie te integreren. Loopt jouw organisatie aan tegen hoog ziekteverzuim, een matige werksfeer of problemen met verandertrajecten? Vraag dan gratis en vrijblijvend een adviesgesprek aan via marlie@involve-ethics.nl