Het belang van elkaar “Verstehen”

De Duitse socioloog Max Weber (1864 – 1920) introduceerde het begrip Verstehen in de sociologische literatuur: het werkelijk vatten van het gedrag van mensen door je in ze in te leven. Het gaat daarbij om veel meer dan alleen maar te snappen (“begreifen”) wat iemand doet of bedoelt. Het gaat om het werkelijke begrip van de hele context van die persoon, want alleen door volledige contextualisering kun je een min of meer compleet beeld vormen. Daarbij moet je denken aan de geografische omgeving van diegene, maar ook aan de tijdgeest, zijn of haar leeftijd, enzovoorts.

Automatisering voor meer efficiëntie 

Pasgeleden sprak ik een kennis van me, een ondernemer die als programmeur bepaalde processen automatiseert, waardoor de capaciteit van de werknemer aanzienlijk wordt vergroot. Als werkgever kun je zulke ontwikkelingen natuurlijk alleen maar toejuichen; je medewerker krijgt niet alleen meer gedaan, maar krijgt ook tijd vrij om andere dingen voor je te doen!

Afijn, mijn kennis ging dus op bezoek bij zo’n werkgever om een salesgesprek te houden, en omdat dit een werkgever met goede intenties betrof, betrok hij de medewerker die met de vernieuwingen te maken zou krijgen, direct bij dit proces van automatisering. De medewerker was dus aanwezig bij dit eerste gesprek.

“Kind kan de was doen”

Enthousiast vertelde mijn kennis hoe na de implementatie van de software, ‘een secretaresse het werk kon doen’ – een mooie metafoor als verkoopargument. Althans, zo bedoelde hij het. De verkoop slaagde en het project ging van start.
Enkele weken verder in het proces vernam mijn kennis dat de medewerker zich langdurig ziek had gemeld. De implementatie van de software-oplossing ging door. Na nog weer een tijdje verscheen de medewerker weer op de zaak en mijn kennis vroeg hem hoe het met hem was. De medewerker vertelde dat hij na dat eerste gesprek gigantisch in de stress was beland: zijn baan zou namelijk overgenomen worden door de secretaresse! Dit had hem zoveel kopzorgen opgeleverd dat hij niet meer kon functioneren. De huisarts had hem uiteindelijk kalmerende medicijnen voorgeschreven, en nu hij deze nam kon hij weer komen werken. Hij vreesde alleen nog steeds voor zijn baan.

Ik snap je wel, maar ik begrijp je niet

Mijn kennis stond paf: Deze medewerker had zijn metafoor letterlijk genomen! Doordat hij wel snapte maar niet goed begreep wat er bedoeld werd, was veel leed geleden: door de medewerker zelf vanwege de stress en het thuis zitten, en door de werkgever vanwege de hoge kosten van een zieke werknemer en het moeten inzetten van extra mankracht. De werknemer had niet veel opleiding genoten maar was door tomeloze inzet en veel oefening tot een hogere functie opgeklommen. Als persoon was hij nogal neurotisch aangelegd. Maar wat misschien nog wel het belangrijkste was, was dat hij bij een vorige werkgever vele collega’s had zien komen en gaan en had gezien wat dit voor ellende veroorzaakt had. Deze combinatie van factoren (de contextualisering van de persoon) maakten dat het de werknemer niet lukte om de gebruikte metafoor op de juiste manier te interpreteren. Helaas had niemand dat door op het moment dat dat gebeurde, en viel hij voor langere tijd ziek uit.

Wijze les

Werkgevers: zorg dus dat je werknemers, leveranciers, opdrachtgevers en jij elkaar niet alleen begreifen, maar vooral Verstehen. Dat bespaart je niet alleen geld en tijd, maar vooral heel veel leed. En de medewerker? Die werkt er nog steeds, want zijn capaciteiten waren wel degelijk nog steeds belangrijk in het bedrijf. Net als die van de secretaresse.

Marlie van der Heijden is bedrijfsethicus en manager. Involve Ethics helpt organisaties om situaties als hierboven beschreven, te voorkomen. Dit doen we door middel van bewustwording via trainingen, workshops en coachingsgesprekken. Loopt jouw organisatie aan tegen hoog ziekteverzuim, onzekerheid onder werknemers, en/of onderling onbegrip? Vraag dan gratis en vrijblijvend een adviesgesprek aan via marlie@involve-ethics.nl



copyright afbeelding: Bassie & Adriaan, Bassie & Adrina Produkties B.V.