Doe jij ook ‘iets met compliance & control’? Lees dit artikel!

Compliance, control, risk management, auditing: allemaal beroepsgroepen die ‘iets met controleren’ doen. In een ideale wereld zouden deze beroepen overbodig zijn, want iedereen zou de regels ten eerste volledig begrijpen en zich er ten tweede altijd netjes aan houden. We leven alleen in een verre van ideale wereld en dus is er de noodzaak tot controle op naleving van de regels. In dit artikel krijg je tips om als professional die ‘iets met controle’ doet, een gedegen ethische visie te ontwikkelen en te hanteren in je beroep.

Compliance is niet simpel en niet eenduidig

Nu kun je veel zeggen over compliance, maar één ding sowieso: dat het een ingewikkeld vakgebied is. Er bestaan niet voor niets compliance specialisten in allerlei verschillende sectoren en specialismen. Regelgeving is een dynamisch speelveld, en ook welwillende organisaties hebben vaak moeite om zich aan de regels te houden (denk bijvoorbeeld aan de AVG, waarvan de implementatie nog vaak tot problemen leidt).

Het controleren van cijfers, accounts en boekhoudingen is een super complexe taak die het beste kan worden overgelaten aan echte professionals. Niet alleen verklein je daarmee de kans dat je bedrijf ongewild de regels overtreedt, maar je vergroot ook de kans dat bewust ‘creatief boekhouden’ ofwel fraude in jouw organisatie niet kan (blijven) bestaan. Want hoe graag we ons bestuur, (top)management en medewerkers ook willen vertrouwen, er zijn voorbeelden te over van waar dit vertrouwen met voeten getreden werd.

Vertrouwen vs. wantrouwen

Dit brengt ons in de lastige spagaat van vertrouwen versus wantrouwen, die tegelijkertijd een spagaat is tussen naïviteit en realisme.
Als organisatie is het de kunst om de juiste balans tussenbeide te vinden, maar ga er maar aan staan. Als wantrouwen je voornaamste motivator is, dan stuur je op controle als primair mechanisme, maar vertrouwen als startpunt nemen is ook best lastig, want je kunt gewoonweg niet het risico lopen om voor onaangename verrassingen te komen staan. Zeker als het gaat om grote belangen (zowel intern - management, medewerkers, aandeelhouders als ook extern - samenleving, beurs, overheid) is het onethisch om naïef te zijn.

De ethiek van controlling en de betekeniseconomie

En daar zijn we aanbeland bij de ethiek, en vanuit dat perspectief wil ik graag wijzen op de ontwikkeling die al een tijdlang gaande is maar die wat mij betreft nog heel veelomvattender mag (moet!) worden: de betekeniseconomie.

Als we namelijk bij elkaar optellen wat we inmiddels hebben geleerd over het belang van regelgeving en de controle op naleving van de regels enerzijds, en het belang van elkaar vertrouwen voor de beste resultaten anderzijds, dan kunnen we concluderen dat winst en groei als voornaamste drijfveren een intrinsiek corrumperende werking hebben. (Dat Aristoteles dat ook al wist en beschreef in zijn theorie over ‘chrematistiek’ laat ik voor het gemak maar even buiten beschouwing, heeft de mensheid de afgelopen paar honderd jaar tenslotte ook gedaan)

De purpose gedachte: focus éérst op people & planet en dan pas op profit

Dat een focus op winst zorgt voor corruptie, zien we ook terug in het verloop van de economie: grillig en met flinke crises. Nu de sociale verontwaardiging steeds sterker wordt en wetenschappelijke aanwijzingen voor de onhoudbaarheid van de huidige werkwijze steeds talrijker, is het niet meer dan logisch dat steeds meer organisaties en ondernemers de switch maken naar betekenis (planet & people first) in plaats van winst en groei (profit first).
20190314 betekenis en control pdfjpg


Wat is belangrijk in je werkethiek als controller?

Als controller ben je in de gelegenheid om personen op cruciale posities in organisaties op deze ontwikkeling te wijzen, maar dan moet je dat wel wíllen, durven, en doen! Als je denkt dat jouw kritische houding op repressailles komt te staan, is het goed om op tijd een (externe) vertrouwenspersoon in vertrouwen te nemen.

De controller als sleutelfiguur

Controllers zijn professionals die bij uitstek posities bekleden die de omslag in de economie mede kunnen vormgeven bij hun werkgevers of opdrachtgevers. Met een kritische houding en oog voor diverse stakeholderbelangen kunnen controllers onregelmatigheden of ethisch discutabele situaties opmerken.

Millennials in de geest, niet de letter, van compliance en wet

De nieuwe generatie controllers, auditers, compliance officers, corporate juristen en ga zo maar door, neemt door al deze aandacht voor ethiek en betekenis geen genoegen meer met naleven van de alom bekende ‘letter van de wet’. Nee, zij willen weten waaróm de regels er zijn en denken mee met organisaties, overheden en juridisch orgaan, om regelgeving werkbaar te maken en een doel mee te geven.

Bewust de vraag blijven stellen naar het doel van alles wat we doen

Dat het primaire doel in veel organisaties níet langer het behalen van zoveel mogelijk winst en groei is, moge duidelijk zijn. En dat vind ik een prachtige ontwikkeling, want het lijkt erop dat de vraag die ik al jaren stel aan zo’n beetje iedereen die ik tegenkom, eindelijk begint door te dringen bij de de meerderheid van de professionals.

Voor de zekerheid, en omdat ie zo goed is, stel ik ‘m toch nog maar eens:

Hebben we nu eigenlijk mensen om ervoor te zorgen dat het goed gaat met bedrijven, of hebben we bedrijven om te zorgen dat het goed gaat met mensen?

Over de auteur:

Marlie van der Heijden is bedrijfsethicus en oprichter van Involve Ethics. Als marketing- en communicatie expert op het gebied van bedrijfsethiek helpt zij organisaties met de vormgeving en praktische implementatie van hun code of ethics, integriteitscodes, gedragsregels en algemene communicatie op het gebied van ethiek. Marlie geeft tevens advies en trainingen op het gebied van integriteit en bedrijfsethiek aan (HR-)professionals, managers en bestuurders en is de bedenker van FunEthics. Op sociaal vlak maakt zij zich sterk voor training en empowerment van vrijwilligers en mantelzorgers. Haar grootste hobby, naast lezen en schrijven, is schilderen. Ze is moeder van een dochtertje. Haar motto is “Een dag niet geleerd, is een dag niet geleefd”. marlie@involve-ethics.nl

Automatisch op de hoogte blijven? Schrijf je in voor de nieuwsbrief van Involve Ethics.

Tags: Compliance, control, auditing, risk management, corporate governance, corporate legal, fraude, corruptie, integriteit, accounting. accountancy, people, planet, profit, purpose, ethiek